Halifax – Dąbrowa i Kanada

0

Tradycyjnie hołd powstańcom warszawskim – w tym lotnikom zestrzelonego przez Niemców samolotu alianckiego Halifax JP 276 A, którego miejscem ostatniego spoczynku przez pewien czas był dąbrowski cmentarz parafialny, oraz wszystkim ofiarom II wojny światowej oddali mieszkańcy Dąbrowy Tarnowskiej.

Wieczorem 6 sierpnia na miejscowej nekropolii przy pomniku wzniesionym ku czci bohaterskich lotników niosących pomoc walczącej Warszawie, odsłoniętym w 2007 r., odbyła się uroczystość patriotyczno-religijna. Organizatorami apelu były tradycyjnie władze samorządowe oraz parafia rzymsko-katolicka.

Burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej Krzysztof Kaczmarski powitał obecnych oraz wygłosił okolicznościowe przemówienie wspominając tych, których losy już na zawsze związały się z tym miastem. Przypomniał tło historyczne wydarzeń sprzed 74 lat.

Wśród słów, które padły nie mogło zabraknąć tych o Halifaxie i jego załodze: siedmiu młodych lotnikach – pięciu Kanadyjczykach, Brytyjczyku i Irlandczyku, dla których tutejsza ziemia przez pewien czas była miejscem ich ostatniego spoczynku. Następnie ks. Zbigniew Szewczyk poprowadził wspólną modlitwę, po której odbył się apel poległych. Wspomniani zostali bohaterscy lotnicy, jak też wszystkie ofiary II wojny światowej – powstańcy warszawscy, więźniowie obozów koncentracyjnych, zamordowani na Wschodzie, poległych w powiecie dąbrowskim: w Danielniku, w Szarwarku, Brniku, Opatowcu, Ujściu Jezuickim i wszyscy bezimienni. Na zakończenie pod pomnikiem, przy którym wartę honorową sprawowali Strzelcy, delegacje złożyły wiązanki kwiatów.

This slideshow requires JavaScript.

Historia Halifaxa
Historia Halifaxa JP 276 A rozpoczęła się 4 sierpnia 1944 r. Na jego pokładzie było siedmiu młodych lotników: Kanadyjczycy, Brytyjczyk i Irlandczyk niosący pomoc dla walczącej Warszawy. Byli to dowódca – Arnold Raymond Blynn oraz Kenneth James Ashmore, Harold L. Brown, Charles Burton Wylie, Arthur George William Liddell, Frederick George Wenham i George Alfred Chapman.

Wspomnianego dnia wieczorem samolot wystartował z włoskiego lotniska w Brindisi. Do stolicy Polski nie dotarł. Nocą z 4 na 5 sierpnia w okolicach Dąbrowy Tarnowskiej został zestrzelony. Nad miasto doleciał paląc się, rozbijając i wbijając się w ziemię. Wybuch zabił całą załogę, a tutejsza ziemia przez pewien czas była miejscem ich pochówku. Po wojnie ciała lotników ekshumowano i przewieziono na krakowski Cmentarz Rakowicki.

Ponownie Halifax “narodził się” w 2006 r., kiedy w stolicy powiatu dąbrowskiego rozpoczęto jego poszukiwania i odkopano szczątki. Wiadomość o znalezisku dotarła do warszawskiego Muzeum Powstania Warszawskiego, które zorganizowało i przeprowadziło badania archeologiczne.

This slideshow requires JavaScript.

Wydobyte rzeczy, w tym, także kolejne ludzkie szczątki, przewieziono do stołecznej placówki poddając je czyszczeniu i konserwacji. Chciano również opracować możliwie jak najpełniejszą ich dokumentację. 6 sierpnia 2007 r. Muzeum Powstania Warszawskiego otworzyło wystawę pt. “1944- Skrzydła Nadziei. Halifax JP 276 A na pomoc wolnej Polsce”, którą pokazano w Dąbrowie w styczniu 2008 r. 11 sierpnia 2007 r. na dąbrowskim cmentarzu parafialnym odsłonięto pomnik upamiętniający lotników Halifaxa. Od 2012 roku w Ośrodku Spotkania Kultur mieszczącym się w odrestaurowanej synagodze można zobaczyć fragmenty silnika i niektóre przedmioty używane przez załogę samolotu.

“Dąbrowski” Halifax jest jednym z 4 spośród z 6.176 samolotów tego typu, które przetrwały wojnę. Pozostałe znajdują się w muzeach w kanadyjskim mieście Trenton, brytyjskim York oraz niekompletny w Londynie. Historycy z warszawskiego muzeum szukali wszelkich dokumentów związanych z jego operacją. Nawiązano także kontakt z rodzinami załogi. W ostatnią ziemską podróż, by spocząć w spokojnym, wiecznym śnie bohaterscy lotnicy udali się 4 października 2007 r. Szczątki znalezionych przy pracach wykopaliskowych kości dołączono do Kwatery Żołnierzy Brytyjskiej Wspólnoty Narodów na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

“Dąbrowskiego” Halifaxa upamiętniła kanadyjska ambasada w Warszawie. 4 sierpnia 2015 roku, w 71. rocznicę ostatniego lotu samolotu z włoskiego Brindis z pomocą walczącym powstańcom stolicy Polski, placówka otworzyła wystawę pt. “Kanadyjscy lotnicy na pomoc powstańczej Warszawie”. Wśród obecnych na uroczystym otwarciu znaleźli się przedstawiciele państw Wspólnoty Brytyjskiej uczestniczących w misjach pomocowych: Wielkiej Brytanii, Irlandii, Australii, Nowej Zelandii, Południowej Afryki i USA, przedstawiciele polsko-kanadyjskiej grupy parlamentarnej, stacjonujący w Świdnie żołnierze kanadyjscy oraz autorka bestselleru “Warszawa 1944” kanadyjska historyczka Alexandra Richie. Wtedy też delegacja z Dąbrowy Tarnowskiej zaprezentowała, książkę pt. autorstwa Dariusza Janusia poświęconą jednemu z członków załogi Halifaxa pt. “Ostatnia misja Kapitana Blynna” wydaną staraniem dąbroskiego Urzędu Miejskiego i domu kultury.

W 2009 roku “dąbrowski” Halifax “doleciał” też do Kanady. Trafił do Toronto jako wystawa historyczna, bliźniacza odwiedzając stolicę Powiśla Dąbrowskiego w 2008 roku. Na wystawie “1944- Skrzydła Nadziei- Halfax JP 276 A na pomoc wolnej Polsce” Kanadyjczycy zobaczyli szczątki alianckiego, zestrzelonego przez Niemców samolotu, którego częścią załogi byli ich rodacy pochowani w Dąbrowie. Inauguracja odbyła się 1 sierpnia 2015 r. w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Jej dotarcie na amerykański kontynent umożliwiła Kanadyjska Organizacja Weteranów Wojennych zwracając się do polskich władz państwowych i Muzeum Powstania Warszawskiego o wypożyczenie eksponatów.

Anna Hudyka

Byłam na tej niezwykłej wystawie w ratuszu Mississaugi i pisałam o tym w “Gazecie”. Artykuł “Jak Kanadyjczycy pomagali powstańcom

Małgorzata P. Bonikowska

Poleć:

O Autorze:

Contributor

Materiał nadesłany do redakcji.

skomentuj

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.