Uwaga na byki (cz.2)

0

Z cyklu: Odczarować angielski (i polski)

Dzisiaj o kolejnych, częstych błędach w języku polskim.

8. Maria Kowalska czy Kowalska Maria?

Prawidłowa jest opcja pierwsza ponieważ w języku polskim najpierw podajemy imię, a potem nazwisko. Tak jest w większości języków – wyjątkiem jest tutaj język węgierski, gdzie nazwisko poprzedza imię.

Odwrotna kolejność zdarza się tylko w sytuacjach sporządzania czy odczytywania list, czyli w sytuacjach kiedy mamy do czynienia z kolejnością alfabetyczną, np. lista uczniów w szkole, lista lokatorów. Dlatego jest tak na przykład również w bibliografiach książkowych.

Jednakże w normalnych sytuacjach, kiedy przedstawiamy siebie czy kogoś, zawsze zaczynamy od imienia, a dopiero potem podajemy nazwisko.

9. Tą czy Tę?

Obie te formy zaimków są prawidłowe, lecz w innych sytuacjach. Wybór zależy od przypadku gramatycznego, w jakim jest towarzyszący im rzeczownik.

Jeżeli mamy do czynienia z rzeczownikiem w narzędniku -(z) kim/czym? – użyjemy formy pierwszej:

Był wyraźnie zainteresowany tą dziewczyną.
Posłużyli się tą historią przy pisaniu scenariusza.

Jeżeli jednak mamy do czynienia z biernikiem – kogo/co? – prawidłowa jest tylko forma druga, a zatem powinniśmy powiedzieć:

Widzieliśmy tę kobietę wiele razy.
Czy czytałeś tę książkę?

Właśnie w tym drugim przypadku popełniany jest często błąd kiedy zamiast zaimka “tę” używany jest zaimek “tą”:

! Widzieliśmy tą kobietę wiele razy.
! Czy czytałeś tą książkę?

10. Rozumię czy rozumiem? Chcę czy chcem?

Nieprawidłowe formy pierwszej osoby liczby pojedynczej niektórych czasowników słychać za co dzień.

Spróbujmy uporządkować ten czasownikowy bałagan. Generalnie w pierwszej osobie liczby pojedynczej wielu czasowników występuje końcówka “ę”, np:

robię, kopię, prowadzę, jadę

dlatego, na zasadzie analogii, niektórzy stosują “ę” tam, gdzie prawidłowo w pierwszej osobie liczny pojedynczej forma czasownika kończyć się powinna na “em”. Jest tak w przypadku czasowników: umieć, rozumieć. Mówimy:

umiem, rozumiem,

a nie:

! umię czy ! rozumię

(a także jem, śmiem, wiem chociaż te ostatnie nie sprawiają trudności i nie prowadzą do błędów)

Jeżeli zaś chodzi o czasownik “chcieć”, prawidłową formą jest:

chcę

a nie:

! chcem

Zauważyłam, że ta nieprawidłowa forma jest często używana przez osoby pochodzące z Wrocławia.

A przy okazji te nieprawidłowe formy odmiany czasowników w 1 osobie liczby pojedynczej są uważane za szczególnie irytujące przez prof. Miodka. A zatem uważajmy i pamiętajmy, że mówimy:

(JA) rozumiem, umiem

ale

(JA) chcę

11. Lubił/lubiła czy lubiał/lubiała?

Obie formy z literą “a” są nieprawidłowe, chociaż słyszy się je bardzo często (niestety…). A więc mówimy

lubił, lubiła, lubiłem, lubiłam

lubiłeś, lubiłaś

a nie:

! lubiał, lubiała, lubiałem,

! lubiałam, lubiałeś, lubiałaś

A to dlatego, że bezokolicznik brzmi “lubić”, a nie “lubieć”

dr Małgorzata P. Bonikowska

•••

Inne artykuły z cyklu “Odczarować angielski”

•••

Warto poprawić swój angielski – zapraszam do MENTOR Language Services

Poleć:

O Autorze:

Malgorzata P. Bonikowska

Dziennikarka, publicystka, anglistka (doktor językoznawstwa), nauczycielka, autorka książek, działaczka społeczna, współtwórca i redaktor naczelny www.gazetagazeta.com. Kocha pisanie, przyrodę i ludzi.

skomentuj

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.