Martwa muza z Powstania Warszawskiego

0

Niezwykłe zdjęcia warszawskiej Starówki zrobione przez uczestniczkę Powstania Warszawskiego – Ewę Faryaszewską – po latach doczekały się publikacji. Wydawcą książki “Fotografie ruin. Ruiny fotografii” jest Muzeum Warszawy.

24-letnia Ewa Faryaszewska, podówczas studentka Akademii Sztuk Pięknych, brała udział w Powstaniu Warszawskim. Zamiast karabinu miała aparat fotograficzny. Dokumentowała zabytki i dzieła sztuki stolicy.

– Małgorzata Mycielska, wydawca publikacji i redaktor prowadząca: “Te zdjęcia przedstawiają zniszczoną Starówkę w końcu sierpnia 1944 roku. Zrujnowane budynki, zrujnowane ulice, barykady, kościoły, plakaty powstańcze. Na zdjęciach widzimy między innymi: Kościół świętego Kazimierza przy Rynku Nowego Miasta, wieżę kościoła Franciszkanów, zburzoną kamienicę przy ulicy Freta. Nie są to zdjęcia profesjonalnej reporterki, są jednak dla historyków bezcenne. One pokazują miejsca tak, jak widziała je osoba walcząca w powstaniu.”

Każde ze zdjęć opatrzone jest komentarzem. – Magdalena Wróblewska, współautorka publikacji: “Żeby czytelnik wiedział, jaki fragment Starego Miasta ogląda na każdym z tych zdjęć.”

This slideshow requires JavaScript.

Kiedy w dalekiej Holandii w ręce malarza Theo Husona trafiła książka o Powstaniu Warszawskim, w której zobaczył zdjęcie łączniczki Ewy Faryaszewskiej, zainspirowała go tak, że namalował chwytający za serce obraz. Zachwycony jej urodą i przejęty tragicznym losem namalował w 1991 roku jej portret na tle płonącej Warszawy i nazwał ją “Polską Brigitte Bardot czasu wojny”. Theo Huson ofiarował dzieło narodowi polskiemu i od 2004 roku obraz jest własnością Muzeum Powstania Warszawskiego.

Ewa, urodzona w Dąbrowie Górniczej w 1920 roku, była córką Konstantego i Ireny Faryaszewskich. Ojciec, inżynier górniczy i dyrektor kopalni “Flora”, wychowywał córkę w duchu starego polskiego patriotyzmu. Po śmierci ojca w 1938 roku wraz z matką i rodzeństwem przeprowadziła się do Warszawy, gdzie rozpoczęła naukę na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych. Aktywistka harcerska Chorągwi Warszawskiej, bardzo interesowała się fotografią. Po wybuchu wojny przystąpiła do konspiracji pod pseudonimem “Ewa”. Była łączniczką batalionu “Wigry” i swoje obowiązki wypełniała tak sumiennie, że za swoją postawę awansowana została do stopnia kaprala.

Podczas Powstania Warszawskiego z poświęceniem działała w wydziale odpowiedzialnym za ratowanie zabytków kultury narodowej na Starym i Nowym Mieście. Za tę akcję zapłaciła życiem cała grupa. Ewa została ciężko raniona 28 sierpnia na Krzywym Kole i umarła następnego dnia. Wykonywała fotograficzną dokumentację zniszczeń powstańczej Warszawy. W powstaniu aktywnie uczestniczyła także reszta rodziny Faryaszewskich. Rodzeństwo, siostra i brat walczyli z bronią w ręku w Śródmieściu. Matka Irena pomagała rannym.

W książce prezentowane są trzy rodzaje obrazów fotograficznych: przezrocza, czarno-białe Martwa muza z Powstania Warszawskiego Ewa Faryaszewska Ewa Faryaszewska – portret Theo Husona odbitki i barwne skany, które pochodzą ze wspólnego źródła, a jest nim kolorowa klisza firmy Agfa, naświetlona na Starówce w sierpniu 1944 roku przez Ewę Faryaszewską. Każdy z 31 obrazów zrujnowanego Starego Miasta wykracza poza przedstawianą historię zniszczeń wojennych, odsyła do innych wydarzeń niż powstanie warszawskie. Celuloidowe slajdy, papierowe odbitki i cyfrowe pliki mówią wiele o fotografii i praktykach z nią związanych, zarówno w chwili fotografowanych wydarzeń historycznych – epizodów powstania warszawskiego, jak i potem, w procesach pisania historii, zachowywania, ale także niszczenia i wytwarzania na nowo jej świadectw.

Placówka, która wydała tę niesamowitą książkę, powstała w 1936 roku jako Muzeum Dawnej Warszawy. Mieściła się wówczas w trzech zakupionych przez magistrat kamienicach na rynku: Baryczkowskiej, Szlichtyngera i Pod Murzynkiem. Od początku obejmowała opieką varsaviana. Siedziba muzeum wraz ze zbiorami uległa zniszczeniu w okresie powstania warszawskiego. Po wojnie, decyzją Zarządu Miejskiego, muzeum zostało reaktywowane, a zaadaptowane na siedzibę kamienice odbudowano w latach 1948-1954 w ramach bezprecedensowej rekonstrukcji zabytkowego zespołu miejskiego Starego Miasta.

Oprócz jedenastu kamienic muzeum obejmuje również trzy dziedzińce. W latach 2010- 2012 pod kam i e n i c a m i trwała – jako inwestycja miejska z Funduszy Norweskich – całościowa renowacja piwnic obejmujących powie-rzchnię 1142 m kw. Ze względu na konieczne ingerencje remontowe na wyższych kondygnacjach, od połowy 2010 roku działalność wystawiennicza Muzeum prowadzona jest poza jego główną siedzibą, przede wszystkim w oddziałach. W kwietniu 2014 roku nazwę Muzeum Historyczne m.st. Warszawy zmieniono na obecną – Muzeum Warszawy

Poleć:

O Autorze:

Edek Wójciak & Monika Witkowska

Comments are closed.

Home | Direct | Dashboard | About us

Unless otherwise noted our website is using photographs from FreeDigitalPhotos.net and Wikipedia under their respective licenses

Copyright © 2015. All Rights Reserved.